Heimsmál dagsins: Spenning um Íran, loftslagsfjármögnun og mannúðarkreppan í Gasa

Spennan milli Bandaríkjanna og Írans hefur aukist verulega á seinni dögum. Bandaríkin reyna að herða efnahagsblokkun Írans með því að loka landamærum þess, en nágrannaríki mótmæla vegna ótta við efnahagslegar afleiðingar. Samhliða því hefur Íran hótað árásum á bandarískar herstöðvar utan Mið-Austurlanda, þar með talið í Evrópu, ef þær verða notaðar til árása á Íran. Þessar hótanir bera með sér alvarlega hættu á stigmögnun deilunnar.

Á alþjóðlegum loftslagsráðstefnum kemur fram alvarlegt vandamál: opinber fjármögnun til að aðstoða þróunarlönd við baráttuna gegn loftslagsbreytingum hefur minnkað um meira en 70% árið 2026. Á COP31 ráðstefnunni leggja leiðtogar nú áherslu á efnahagslega kosti loftslagsaðgerða frekar en eingöngu vísindagrunninn, en það er erfitt að fá stjórnvöld til að forgangsraða þessum málum innan um aðrar krísur og verðbólgu.

Mannúðarkreppan í Gasa dýpkast. Sérfræðingur David Hearst segir að flóð þar séu ekki náttúruhamfarir heldur afleiðing markvisrar stefnu Ísraels til að gera aðstæður óbærilegar fyrir Palestínumenn. Á Vesturjörðu eru ísraelskir nýlendubyggjarar og hermenn að ráðast á palestínska bændur við ólífuöflun, og árið 2025 voru skráðar 178 árásir á 88 bæi og þorp með eyðileggingu yfir 6.000 trjóa.

Á öðrum sviðum kemur fram jákvætt frétt: Heimsbandalag heilbrigðismála segir að það sé framkvæmanlegt að útrýma kólerum sem almannakslyfu fyrir árið 2030 með tólum sem þegar eru til. Kína nýtir sér heilbrigðisdiplomati til að auka áhrif sín í Afríku með því að senda sjúkraskip sem bjóða ókeypis heilbrigðisþjónustu.

Í Bandaríkjunum hefur veðurkerfið El Niño valdið köldum og votum vetri á suðurhluta landsins, og New York neyðir T-Mobile til að afnema gagnatakmörk fyrir lágtekjuhópa. Bresk stjórnvöld hafa gert það óhóflega dýrt fyrir borgarana að nýta sér tjáningarfrelsi sitt með auknum gjöldum og málskostnaði.