OpenAI leysir 200 ára stærðfræðivandamál – Navier-Stokes jafnan brotin
Gervigreind OpenAI hefur leyst Navier-Stokes jöfnuna, flókið stærðfræðivandamál sem stærðfræðingar glímdu við í 200 ár. Framfarir í gervigreind knýja fram gríðarleg verðhækkanir á tölvuíhlutum og auka eftirspurn eftir gagnaverum um allan heim.
Gervigreindarlíkön þróast með ógnarhraða. Árið 2023 töldu tæplega 3.000 sérfræðingar að það gæti tekið allt að 27 ár fyrir gervigreind að leysa flóknar stærðfræðijöfnur, svokölluð þúsaldarvandamál. Sú ágiskun reyndist vanmetin því í september 2026 tilkynnti OpenAI að gervigreind þeirra hefði leyst Navier-Stokes jöfnuna, sem stærðfræðingar höfðu glímt við án árangurs.
Navier-Stokes jafnan lýsir hreyfingu seigfljótandi vökva – til dæmis hvernig loft fer utan um Formúlu 1 bíl eða hvernig blóð rennur í gegnum hjartað. Jafnan var þróuð á árunum 1822 til 1850 og er ein af sjö mikilvægustu óleystu stærðfræðijöfnum heims. Clay Mathematics hefur boðið milljón dollara í verðlaun fyrir lausn hennar. OpenAI afþakkaði verðlaunin eftir tilkynninguna, þó að deilt sé um hvort gervigreindin eigi sannarlega heiðurinn fyrir lausnina.
Þróun gervigreindarlíkana knýr fram gríðarleg verðhækkanir á tölvuíhlutum. Skjákort frá Nvidia hafa hækkað úr 700 þúsund krónum í 1,7 milljónir króna á hálfu ári. Þessi eftirspurn hefur gert Nvidia að verðmætasta fyrirtæki í heiminum. Árið 2012 tókst þremur mönnum – Ilya Sutskever, Geoffrey Hinton og Alex Krizhevsky – að þjálfa gervitauganet með skjákortum, sem gerði marga útreikninga samhliða og varð varðatilefni gervigreindarbyltingarinnar.
Gagnaver á Íslandi eru stöðugt full. AtNorth, sem rekur gagnaver í Reykjanesbæ, var selt til bandaríska fyrirtækisins Equinox og kanadíska lífeyrissjóðsins CPP Investments í september. Forstjóri AtNorth segir að allt sé uppselt og viðskiptavinir tryggi sér gagnaverspláss áður en þeir kaupa búnaðinn. Gagnaver krefjast mikillar raforku sem skilar sér út í varmaorku. AtNorth er með stórt verkefni með Selected Group á Jótlandi þar sem risastórt gróðurhús verður reist við hlið gagnavers til að rækta tómata allt árið um kring.
Íslenska svefntæknifyrirtækið Nox Medical hefur þurft að bregðast við hækkandi verði á íhlutum. Svefntæki þeirra eru flókin hvað varðar rafeindaíhluti og nota gervigreindarlíkön til að greina kæfisvefn. Samkvæmt íslenskri rannsókn eru um 40% Íslendinga yfir fimmtugt með kæfisvefn. Nox Medical hefur fjárfest í dýrari lagerum en lítur á verðbreytingarnar sem tímabundið vandamál og sér meiri ávinning af því að fleiri gagnaver rísi um allan heim.
Hvað þýðir þetta fyrir Ísland?
Framfarir í gervigreind og aukin eftirspurn eftir gagnaverum hafa mikil áhrif á Ísland. AtNorth rekur gagnaver í Reykjanesbæ sem eru stöðugt full og fyrirtækið stækkar með stuðningi erlendra fjárfesta. Íslenska svefntæknifyrirtækið Nox Medical nýtir
