Karl Marx taldi marktækt starf nauðsynlegt fyrir gott líf
Heimspekingur Jan Kandiyali heldur því fram að Marx hefur verið rangt skilinn — hann var ekki aðeins gagnrýnandi kapítalismans heldur taldi hann einnig að framleiðandi vinna væri mikilvægur þáttur í góðu samfélagi og mannlegri þrosku.
Fyrir stuttu voru gefin út mörg bækur frá vinstri- og miðstjórnarsinnum sem fagnaðu framtíð án vinnu, þar sem tækni myndi frelsa menn frá erfiðri vinnu. En innan um viðvaranir um skaðleg áhrif gervigreindar á vinnumarkað og læsi fólks virðist þessi hugmynd nú illa ígrunduð.
Heimspekingurinn Jan Kandiyali frá Durham-háskóla í Englandi hefur gefið út bók sem ber heitið "Flourishing Together: Karl Marx's Vision of the Good Society". Kandiyali heldur því fram að skoðanir Marx á vinnu og góðu lífi hafi verið djúpt rangt skildar. Já, Marx var harður gagnrýnandi kapítalismans og taldi hann kerfið arðrænandi og skaðlegt fyrir mannleg tengsl. En Marx taldi einnig að framleiðandi framlag til samfélagsins væri mikilvægur hluti góðs lífs.
Kandiyali skilgreinir gott samfélag sem samfélag sem gerir meðlimum sínum kleift að dafna. Mikilvægt er að nota orðið "gerir kleift" — ekki um að ræða að tryggja eða þvinga fólk til að dafna, heldur að veita því raunverulega tækifæri. Í skoðun Marx er sjálfsraungreining í vinnu mikilvægur þáttur mannlegrar þrosku.
Kandiyali skilgreinir vinnu sem starfsemi sem gerir fólki kleift að þróa getu sína á meðan það fullnægir þörfum annarra. Þetta er frábrugðið launavinnustarfi sem slíku. Fólk getur unnið án þess að vera starfandi — til dæmis með góðgerðarstarfi. Aftur á móti getur einhver verið starfandi án þess að stunda þá tegund sjálfsraungreiningarvinnu sem Kandiyali fjallar um, eins og David Graeber kallaði "bullshit jobs" eða skaðleg störf.
