Vísindamenn mynduðu nýja tegund ofurjónaísanna í fyrsta skipti

Rannsakendur frá frönsku orkustofnun mynduðu nýja kristalbyggingu ofurjónaísans með því að hita og þjappa vatni við mikla þrýsting. Uppgötvunin gæti skýrt segulsvið Úranúsar og Neptúnúsar.

Physics World17. október 2026 kl. 23:40
Vísindamenn mynduðu nýja tegund ofurjónaísanna í fyrsta skipti
AuglýsingatworkSveigjanleg skrifstofurými, fundaraðstaða og samvinnurými.

Vísindamenn við frönsku orkustofnunina CEA (French Alternative Energies and Atomic Energy Commission) mynduðu í fyrsta skipti nýja tegund ofurjónaísans í rannsóknarstofu. Með því að hita lítinn vatnsúrtak og þjappa honum við gríðarstóran þrýsting tókst þeim að mynda ísafasa með sextándu kristalbyggingu (hexagonal close-packed) þar sem vetnisatóm flæða um fast súrefnisrúðu eins og vökvi.

Ofurjónaís getur aðeins myndast við þrýsting sem nemur tugum eða hundruðum GPa og hitastigi yfir 1000-2000 Kelvin. Við þessar aðstæður geta vetnisatóm flætt svo auðveldlega um súrefnisrúðu að efnið verður næstum jafn rafleiðandi og málmar. Suðumark þessarar ísategundar er einnig mjög hátt og nær nokkrum þúsundum Kelvin.

Rannsakendur notuðu tvo demantskúla með mikilli varmaleiðni til að beita þrýstingi og hita jafnt og þétt á vatnsúrtak sem var aðeins 12 míkrómetra stórt. Með því að nota mjög sterka geislun frá evrópsku samstilltu geislunargrunni (European Synchrotron Research Facility) í Grenoble gátu þeir fengið hágæða röntgengeislun sem sýndi nýja kristalbyggingu ofurjónaísans.

Úpplýsingin gæti hjálpað til við að skýra segulsvið Úranúsar og Neptúnúsar. Uppgötvunin eykur heildarfjölda ofurjónaísafasa upp í þrjá, en aðrir fasar voru fyrst sannreyndir árið 2016.

Heimild:
Birt á Fréttavakt: 17. október 2026 kl. 23:40
AuglýsingatworkSveigjanleg skrifstofurými, fundaraðstaða og samvinnurými.

Tengdar fréttir