Uppbyggileg réttvísi breytir lífi ungmenna á Íslandi

Tvö ungmenni, þolandi og gerandi, hafa fengið nýtt tækifæri í lífinu eftir að hafa farið í gegnum sáttaferli hér á landi, að sögn Kristínar Skjaldardóttur, félagsráðgjafa og sérfræðings í uppbyggilegri réttvísi. Uppbyggileg réttvísi felur í sér að þolendur og gerendur fá tækifæri til að eiga samskipti, þar sem áhersla er lögð á að gerandinn axli ábyrgð á brotinu og þolandinn fái tækifæri til að vinna úr afleiðingum þess.

Í Kastljósi kvöldsins var fjallað um sögu Davids Hodgkinson, sem hefur náð sáttum við Jacob Dunne, manninn sem varð syni hans, James, að bana með höfuðhöggi í slagsmálum. Dunne afplánaði fangelsisdóm fyrir verknaðinn en hitti síðar foreldra James í sáttaferli. Þeir hafa unnið saman að vitundarvakningu um afleiðingar ofbeldis, og saga þeirra er efniviður leikritsins Högg sem nýlega var frumsýnt í Þjóðleikhúsinu.

Kristín segir að yfirleitt séu það þolendur eða aðstandendur þeirra sem óski eftir slíku ferli, frekar en gerendur. Þolendur leita oft í úrræðið vegna þess að þá vanti svör til að geta lokið úrvinnslu áfalla sinna. Stundum skipti mestu máli að fá að segja gerandanum hvaða áhrif brotið hafi haft á líf þeirra. Ferlið geti tekið allt frá sex mánuðum til þriggja ára eða lengur og mikilvægt sé að undirbúa þátttakendur vandlega.

Ragna Bjarnadóttir, fangelsismálastjóri, segir mikilvægt að styðja fanga við að hefja nýtt líf að lokinni afplánun. Hún leggur áherslu á að meðferð og stuðningur sem hefjist í fangelsi haldi áfram eftir afplánun. Ragna telur að aukin áhersla á uppbyggilega réttvísi á öllum stigum refsivörslukerfisins geti hjálpað til við að draga úr endurteknum afbrotum.