Guðný Hallgrímsdóttir gefur út bókina Dauðadæmd um óréttlæti kvenna á 18. öld

Sagnfræðingur Guðný Hallgrímsdóttir hefur nýlega gefið út bókina Dauðadæmd, þar sem hún rekur sögu Oddnýjar Jónsdóttur, vinnukonu úr Skagafirði. Árið 1775 var Oddný dæmd fyrir dulsmál — sakamál þar sem sannað þótti að kona hefði leynt barnsfæðingu eða myrt barn. Refsingin var hálshögg og höfuðið sett á stjaka.

Guðný segir að hörðu refsingar gegn framhjáhaldsbrotum giftra hafi gert dulsmál að alvarlegum vandamáli. "Afleiðingar brotanna voru svo alvarlegar fyrir fólk að því greinilega fannst það borga sig að ganga lengra til að leyna þessum brotum," útskýrir hún. Sérstaklega var staða vinnukona erfið, þar sem bændur höfðu oft öll ráð í hendi sér og reyndu að koma í veg fyrir að þeir væru dæmdir fyrir framhjáhaldsbrot.

Guðný notar dómabækur og kirkjubækur sem heimildir og rekur ekki aðeins sögu Oddnýjar heldur einnig sögur annarra kvenna sem lentu í sömu stöðu. Eftir ákæruna var Oddný flutt á milli bæja og dveldi síðar í fangelsinu í Reykjavík, þar sem hún hitti fleiri konur í svipaðri aðstöðu. Guðný gefur sér leyfi að setja sig í spor Oddnýjar og lýsa því hræðilega aðstöðu sem konur voru settar í — að þurfa að svara fyrir atburði sem þær áttu litla sök á.

Dauðadæmd er þriðja bók Guðnýjar. Fyrri bók hennar um Guðrúnu Ketilsdóttur hlaut Fjöruverðlaunin og var tilnefnd til viðurkenningar Hagþenkis. Önnur bók hennar kom út hjá Routledge-forlaginu 2019.