Erfitt er að draga skýra línu við lífvænleika fósturkorna

Árið 2021 stóð Kate Dineen í eldhúsi sínu í Boston þegar læknir hennar sagði henni um Zoom að sonur hennar hefði fengið alvarlega heilablóðflæðisslys í móðurkviðri. Aðeins 50 prósent líkur voru á því að barnið myndi lifa af fæðingu, og engar líkur á heilbrigðu útkomu. Dineen var hrjáð, en hún og eiginmaður hennar voru sammála um að verja soninn fyrir lífi fullu af þjáningum. En Dineen var 33 vikur þunguð, og þegar hún spurði lækni sinn um valkosti, kom í ljós að Massachusetts bannaði fósturfrelsisaðgerðir eftir 24. viku þungunar. Þessi mörk samsvara því sem kallað er „lífvænleikalínan" – þeim tímapunkti þegar fóstur hefur góðar líkur á að lifa utan móðurkviðar. Undantekningar voru fyrir tilfelli þar sem heilsa móðurinnar væri í hættu eða við banvænar fósturgreiningar, en heilablóðflæðisslysið féll ekki undir þær. Dineen sagði að hún væri orðin „geymsla fyrir ríkið" þegar fóstur náði lífvænleika. Í áratugi hafa andstæðingar fósturfrelsisréttar notað sterk orðasambönd eins og „seint á þungun" og „hlutabundin fæðing" til að banna aðgerðina alfarið. Á yfirborðinu gæti bannið á fósturfrelsisaðgerðum eftir lífvænleika virst hófleg staða – flestir eru óþægilegir við seint á þungun, og aðgerðir eftir 20. viku eru afar sjaldgæfar. En lífvænleiki er óskýr og flókinn hugtak, og ein ríki hefur nýlega ákveðið að hætta að nota hann. Hugtakið „lífvænleiki" kom fyrst fram á 19. öld þegar læknar notuðu það til að ákvarða hvort barn væri dánarbú erfandi. Með tímanum varð það miðpunktur í umræðu um fósturfrelsisrétt, og Hæstiréttur Bandaríkjanna tók það upp sem málamiðlun milli talsmanna og andstæðenda fósturfrelsisréttar. En vísindalega er hugtakið óskýrt – það byggir á líkum frekar en vissu um lifun, og það breytist með framförum í læknisfræði.