Hrekkjavaka sækir á en gerir ekki út af við öskudag
Hrekkjavaka hefur vaxið mjög ört á Íslandi undanfarin ár og breytt því hvernig börn fagna haustinu. Þjóðfræðingur segir að hún hafi þó ekki komið í stað öskudags heldur lifi þessar tvær hátíðir saman.
Umstang í kringum hrekkjavöku hefur gjörbreyst á Íslandi á undanförnum áratugum. Nú klæðast börn grímubúningum á hrekkjuvöku en einnig á öskudag, sem var aðaldagurinn fyrir kristnitöku og var tengdur veturnáttablótum.
Dagrún Ósk Jónsdóttir, þjóðfræðingur og aðjúnkt við Háskóla Íslands, segir að hrekkjavaka hafi ekki gengið af öskudegi dauðum heldur séu þetta tveir ólíkir hátíðisdagar. Hrekkjavakan feli í sér meiri hrylling og sé haldin heima með grímubúningum, en öskudagur sé haldin í fyrirtækjum og skólum með köttunum úr tunnunni. Rætur hrekkjavöku eru keltneskar og voru upphaflega uppskeruhátíð. Enska orðið Halloween er stytting á allraheilagramessu.
Dagrún telur að auglýsingar og bíómyndir með hryllingi og draugalegum skreytingum hafi ýtt undir vöxt hrekkjavöku. Öskudagur ásamt bolludegi og sprengidegi er upphaf föstu fyrir páska og á rætur í kaþólsku. Öskupokar, sem voru í leyni nældir aftan á vegfarendum, hafi hins vegar sungið sitt síðasta þar sem fólk hefur ekki jafnmikinn tíma og áður að föndra þá.
Dagrún telur að Íslendingar séu skemmtanaglatt fólk sem eru spennt fyrir nýjungum en kunna einnig að meta hefðir. Hún telur að hrekkjavakan og öskudagurinn geti lifað saman í sátt og samlyndi.
